۱. اقرارنامه
اقرارنامه چیست؟
اقرارنامه سندی است که شخص در آن وجود یک حق، دین، موضوع یا واقعیت را به نفع دیگری یا به ضرر خودش اعلام و تأیید میکند.
نکته مهم این است که در اقرارنامه، شخص معمولاً نمیگوید «در آینده انجام میدهم»؛ بلکه میگوید «این موضوع را قبول دارم / اقرار میکنم که چنین است.»
مثال ساده
فرض کنیم شخصی به نام علی از رضا مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان دریافت کرده است.
علی میتواند در دفترخانه اقرار کند:
اقرار میکنم مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان از آقای رضا دریافت کردهام و بابت آن به ایشان بدهکار هستم.
اینجا موضوع اصلی اقرار به وجود بدهی است.
انواع اقرارنامههای پرکاربرد
۱. اقرار به دریافت وجه
مثلاً:
علی اقرار میکند که مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان از رضا دریافت کرده است.
کاربرد: اثبات دریافت وجه یا وجود رابطه مالی.
۲. اقرار به بدهی
مثلاً:
علی اقرار میکند مبلغ ۱ میلیارد تومان به رضا بدهکار است.
نکته: اگر قرار باشد نحوه پرداخت، سررسید، اقساط، ضمانت و… هم ایجاد شود، ممکن است موضوع در قالب تعهدنامه یا قرارداد مناسب تنظیم شود، نه صرفاً یک اقرار ساده.
۳. اقرار به مالکیت یا حقوق
مثلاً شخصی نسبت به یک مال یا حق مشخص، موضوعی را اقرار میکند.
البته در موضوعات مربوط به املاک و مالکیت باید خیلی دقت کرد؛ اقرارنامه بهخودیخود جایگزین سند قطعی انتقال ملک نیست.
۴. اقرارنامه زوجین
مثلاً در برخی موارد یکی از زوجین نسبت به دریافت مبلغ، انجام تعهد یا موضوع مشخصی اقرار میکند.
۵. اقرارنامه مربوط به دریافت اسناد یا مدارک
مثلاً:
اقرار میکنم اصل مدارک مربوط به … را از شخص مذکور دریافت کردهام.
مدارک مورد نیاز اقرارنامه
بسته به موضوع فرق میکند، ولی معمولاً:
مدارک پایه:
- اصل کارت ملی
- اصل شناسنامه
- حضور شخص اقرارکننده
- مشخصات دقیق طرف مقابل، در صورت وجود
مدارک مربوط به موضوع اقرار، در صورت نیاز:
- قرارداد یا مبایعهنامه
- رسید پرداخت
- سند ملک
- مدارک خودرو
- نامه یا فرم سازمان مربوطه
- مدارک شرکت، اگر شخص حقوقی باشد
- وکالتنامه، اگر شخص به نمایندگی مراجعه کند
نکته مهم برای دفترخانه
اگر مراجعهکننده گفت:
«میخواهم اقرار کنم فلانی یک میلیارد به من بدهکار است.»
باید مشخص شود دقیقاً موضوع اقرار چیست و مستند آن چیست؛ نباید صرفاً عنوان «اقرارنامه» را بگیریم و بدون بررسی موضوع تنظیم کنیم.
۲. رضایتنامه
رضایتنامه چیست؟
رضایتنامه یعنی شخص اعلام میکند که با انجام یک اقدام مشخص موافق است و رضایت خود را اعلام میکند.
در رضایتنامه، محور اصلی موافقت است، نه ایجاد بدهی یا انتقال مالکیت.
مثال ۱: رضایت والدین
فرض کنیم پدر میخواهد رضایت خود را برای انجام یک اقدام مشخص توسط فرزندش اعلام کند.
مثلاً:
پدر اعلام میکند که با خروج فرزند خود از کشور در مدت مشخص رضایت دارد.
این یک رضایت است.
مثال ۲: رضایت مالک
فرض کنیم مالک ملکی میخواهد رضایت خود را برای انجام یک اقدام مشخص اعلام کند.
مثلاً شخصی میگوید:
با انجام عملیات مشخص در ملک خود توسط شخص دیگر رضایت دارم.
البته نوع اقدام مهم است و ممکن است بهجای رضایتنامه، وکالتنامه یا سند دیگری لازم باشد.
مثال ۳: رضایت همسر
مثلاً شخص برای انجام یک اقدام اداری یا قانونی مشخص، رضایت همسر خود را ارائه میکند.
باز هم باید دید سازمان یا مرجع مربوطه دقیقاً چه نوع سندی درخواست کرده است.
تفاوت رضایتنامه با وکالتنامه
این یکی از مهمترین چیزهایی است که باید در دفترخانه بلد باشی.
رضایتنامه:
یعنی:
«من با انجام این کار موافقم.»
وکالتنامه:
یعنی:
«من به تو اختیار میدهم که از طرف من این کار را انجام بدهی.»
مثلاً:
رضایتنامه:
«با فروش خودرو توسط همسرم موافقم.»
وکالتنامه:
«به همسرم وکالت میدهم خودرو را از طرف من بفروشد.»
این دو یکی نیستند.
مدارک مورد نیاز رضایتنامه
معمولاً:
- اصل کارت ملی رضایتدهنده
- اصل شناسنامه
- مشخصات شخصی که رضایت نسبت به او داده میشود
- مدارک مربوط به موضوع، در صورت نیاز
- نامه یا فرم مرجع درخواستکننده، اگر وجود داشته باشد
اگر موضوع مربوط به فرزند باشد:
ممکن است نیاز باشد:
- شناسنامه فرزند
- کارت ملی/مدارک هویتی والد
- مدارک یا نامه مرجع درخواستکننده
ارائه شود.
اگر موضوع مربوط به ملک باشد:
ممکن است:
- سند مالکیت
- مشخصات ثبتی ملک
- مدارک مربوط به موضوع رضایت
لازم باشد.
۳. تعهدنامه
تعهدنامه چیست؟
تعهدنامه سندی است که شخص در آن متعهد میشود کاری را انجام دهد یا از انجام کاری خودداری کند.
یعنی برخلاف اقرارنامه که درباره یک موضوع موجود صحبت میکند، تعهدنامه معمولاً درباره تعهد و مسئولیتی است که شخص بر عهده میگیرد.
مثال خیلی ساده
علی میگوید:
متعهد میشوم مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان را تا تاریخ مشخص به رضا پرداخت کنم.
این تعهدنامه است.
انواع تعهدنامههای پرکاربرد
۱. تعهد پرداخت وجه
مثلاً:
متعهد میشوم مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان را در تاریخ ۱۴۰۵/۱۰/۱ پرداخت کنم.
میتوان نحوه پرداخت را هم مشخص کرد:
- یکجا
- اقساطی
- در تاریخهای مشخص
- مشروط به تحقق یک اتفاق مشخص
۲. تعهد تحویل مدارک
مثلاً شخص متعهد میشود:
اصل مدرک مشخصی را تا تاریخ معین تحویل دهد.
۳. تعهد انجام کار
مثلاً:
متعهد میشوم عملیات مشخصی را تا تاریخ مشخص انجام دهم.
باید موضوع تعهد تا حد امکان دقیق و قابل تشخیص نوشته شود.
۴. تعهد عدم انجام کار
مثلاً شخص متعهد میشود:
از انجام اقدام مشخصی خودداری نماید.
۵. تعهد مربوط به دانشگاه
مثلاً دانشجو در برابر دانشگاه متعهد میشود شرایط یا مسئولیت مشخصی را بپذیرد.
۶. تعهد مربوط به استخدام یا کار
مثلاً فرد برای انجام مسئولیت مشخصی در برابر یک شرکت تعهد میدهد.
البته اگر تعهد توسط شرکت داده شود، مدارک و اختیار امضاکننده شرکت نیز باید بررسی شود.
تفاوت اقرارنامه و تعهدنامه
این قسمت را حتماً یاد بگیر:
اقرارنامه:
«قبول دارم که چنین چیزی وجود دارد.»
مثال:
اقرار میکنم مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان از آقای رضا دریافت کردهام.
تعهدنامه:
«متعهد میشوم کاری را انجام بدهم.»
مثال:
متعهد میشوم مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان را تا تاریخ مشخص پرداخت کنم.
ممکن است یک سند هم اقرار داشته باشد و هم تعهد؛ بنابراین همیشه صرف عنوان سند کافی نیست و باید متن و هدف سند بررسی شود.
تفاوت هر سه در یک مثال
فرض کن علی از رضا ۵۰۰ میلیون تومان گرفته است.
اقرارنامه:
علی میگوید:
«اقرار میکنم مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان از رضا دریافت کردهام و این مبلغ را بدهکار هستم.»
یعنی واقعیت/دین را قبول میکند.
تعهدنامه:
علی میگوید:
«متعهد میشوم مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان را تا تاریخ ۱۴۰۵/۱۲/۱ به رضا پرداخت کنم.»
یعنی قول و تعهد به انجام کار میدهد.
رضایتنامه:
رضا میگوید:
«با انجام اقدام مشخص توسط علی رضایت دارم.»
یعنی رضایت و موافقت خود را اعلام میکند.
جدول خیلی مهم برای کار در دفترخانه
| نوع سند | مفهوم ساده | مثال |
|---|---|---|
| اقرارنامه | قبول و اعلام یک واقعیت/حق/دین | اقرار به بدهی |
| رضایتنامه | اعلام موافقت | رضایت والد برای اقدام مشخص |
| تعهدنامه | قبول انجام یا عدم انجام یک کار | تعهد به پرداخت وجه |
| وکالتنامه | دادن اختیار انجام کار | وکالت فروش خودرو |
مدارک پایه هر سه
برای مراجعهکننده حقیقی، در اکثر موارد از اینها شروع میکنی:
مدارک هویتی
- اصل کارت ملی
- اصل شناسنامه
مدارک مربوط به موضوع
بسته به سند:
- قرارداد
- رسید
- سند ملک
- مدارک خودرو
- نامه سازمان یا اداره
- فرم مخصوص سازمان
- مدارک شرکت
- وکالتنامه
- مدارک اشخاص ذینفع
اگر شخص نماینده باشد
باید علاوه بر مدارک هویتی، سمت و اختیار قانونی او بررسی شود؛ مثلاً وکالتنامه یا مدارک نمایندگی شرکت.